على ابو الحسنى ( منذر )
114
فراتر از روش « آزمون - خطا » ! : زمانه و كارنامه سيد يزدى " صاحب عروة " ( فارسى )
جهت ، از قبول پيشنهاد شما معذورم . نخست اينكه ، بضاعتى در زندگى ندارم و نمىتوانم زن و بچه را اداره كنم . ديگر آنكه ، فرصت پرداختن به زن و فرزند را نداشته و مىخواهم هميشه غرق تحصيل باشم و هيچچيز مشغولم نكند . ملا حسن مىگويد : هر دوى اينها بر عهدهء من . من ، هم خرج زندگيت را مىدهم و هم كار منزل را اداره مىكنم ، و شما فقط مشغول تحصيل باشيد و دغدغه و نگرانى هيچچيز را نداشته باشيد ! سيد هم پذيرفته و داماد ايشان مىشود . پس از حصول اين پيوند ، ملا حسن ، با وجاهت و عنوانى كه بين مردم ( خاصه تجار و بازرگانان ) داشته ، نزد آشنايان و همكاران سابقش در شهرهاى گوناگون ايران و عراق و هند و . . . ، شروع به تعريف و ترويج از دانش و تقواى سيد مىكند و خانهاى نيز براى او مىخرد . خانهء مزبور در محلهء حويش نجف ، پشت مسجد شيخ ( انصارى ) « 1 » قرار داشت كه اين اواخر ، آقايان اخوان مرعشى آن را خريدند . چهار تن از پسران سيد ، مثل آقا سيد محمد و آقا سيد محمود ، زمانى كه همسر اختيار كردند هريك در اتاقى از همان خانه زندگى مىكردند . بر پايهء آنچه گذشت ، درواقع بايد گفت كه ، پسرهاى سيد را مرحوم حاج ملا حسن يزدى بزرگ كرد و لذا فرزندان سيد به وى « ابو » ( پدر ) مىگفتند و تاكنون نيز استعمال اين عنوان درمورد وى ، در ميان بازماندگان سيد از همسر اول وى ، جارى و باقى است ( چنان كه دختر ملا حسن نيز در بين فاميل ، به « ننهجون » شهرت دارد ) ، و البته سيد بر پرورش فرزندان خويش ، نظارت داشته است . دختر ملا حسن يزدى در اوايل صفر 1332 ق درگذشت . تاريخ ازدواج اول سيد ، روشن نيست . تاريخ تولد فرزندان سيد از همسر اولش به خط ابو ، بر پشت قرآنى كه هماينك موجود مىباشد ، ثبت شده است . تاريخ ازدواج دوم سيد نيز دقيقا معلوم نيست ولى مىتوان بهطور تقريبى آن را حدس زد . اولين فرزند سيد ( از همسر دومشان ) موسوم به صفيه خانم - كه خالهء بزرگ ما محسوب مىشود - در سال 1313 ق متولد شده است و اگر فرض كنيم كه تولد وى بهطور طبيعى يك سال پس از ازدواج سيد صورت گرفته ، تاريخ تقريبى ازدواج دوم سيد ، سال 1312 ق مىشود . ( پايان اظهارات حاج سيد عبد العزيز طباطبايى ) .
--> ( 1 ) . معروف به مسجد ترك .